Boże Narodzenie w Skandynawii

Święta Bożego Narodzenia w krajach Skandynawii pod wieloma względami bardzo przypominają te nasze, polskie. To święta rodzinne, w których nie brakuje wspólnego kolędowania i dobrego jedzenia. Współcześnie obchodzone święta w Skandynawii posiadają kilka charakterystycznych elementów.

Jednym z nich jest czas Adwentu, oczekiwanie na Boże Narodzenie, którego początek symbolizuje adwentowy wieniec. Tradycyjny wieniec adwentowy wykonany jest z gałązek świerkowych, często przystrojonych czerwonymi owocami, świerkowymi szyszkami, białymi świecami i czerwonymi wstążkami. W każdą niedzielę Adwentu zapalana jest kolejna świeca, co oznacza, że w czwartą niedzielę palą się wszystkie cztery świece

Adwentowe kalendarze i wieniec
Wieniec zawieszany jest na drzwiach wejściowych oraz w miejscu gdzie się jada posiłki.
Do świątecznych tradycji skandynawskiego Adwentu należy też zapalanie świecy-kalendarza. Świeca taka ma podziałkę złożoną z 24 kresek ozdobionych zwykle motywami jodły i tańczących skrzatów w czerwonych czapeczkach i żółtych chodakach. W większości domów świece te zapalane są 1 grudnia, bardzo często przy śniadaniu. Obowiązek zdmuchnięcia świeczki w porę, zanim zacznie topić się kreska oznaczająca następny dzień, spoczywa na ogół na dzieciach.

Wszystkie dzieci dostają również kalendarze adwentowe lub, jak nazywa się je w Danii, kalendarze bożonarodzeniowe. Co roku również dwa kanały telewizyjne produkują specjalne serie programów dla dzieci złożone z 24 odcinków. Niektóre dzieci otrzymują też 24 drobne upominki, osobno zapakowane przez rodziców.
Najstarszym w Szwecji, podobnie jak i w Finlandii, symbolem bożonarodzeniowym jest koziołek, obecnie bardzo popularna ozdoba świąteczna, najczęściej wykonana ze słomy. W XVIII wieku to właśnie koziołek stukał do drzwi, zostawiał prezenty w wigilijny wieczór i uciekał w mrok. Po pewnym czasie jego miejsce zajął Jultomten, czyli bożonarodzeniowy krasnoludek, którego imię zaczerpnięte zostało ze skandynawskich wierzeń ludowych.


Zimowa szwecja Fot. Jonatan Stålhös

Boże Narodzenie w Szwecji
Podobnie jak w Polsce, to czas spokoju i rodzinnych spotkań połączonych z elementami religijnymi jak i świeckimi. W witrynach sklepów i na ulicach można zobaczyć liczne ozdoby a w domach adwentowe świeczniki, aniołki, koziołki czy domki z pierników.
Najbardziej uroczysty obyczaj świąteczny w Skandynawii to zapalenie światełek na choince.
Świerk jest przystrajany srebrną lub złotą gwiazdą, wstążkami w kolorach flagi narodowej, tutkami z owocami, papierowymi koszyczkami w kształcie serca, które należy wypełnić orzechami i łakociami. Choinkę pokrywa się często włosami anielskimi lub paskami srebrnej folii, które pięknie odbijają światło świec i tworzą bajkową atmosferę.

Podczas Wigilii na stołach pojawia się wiele smakołyków i podczas gdy na przykład specyficznym daniem dla Norwegii jest ryba ługowana (lutefisk), to w całej Skandynawii na wigilijnym stole nie powinno także zabraknąć wieprzowiny – zwłaszcza świątecznych żeberek (juleribbe), czy owsianki. Żywa jest również tradycja delektowania się rodzajem puddingu, w którym ukryty jest migdał. Jego znalazca może liczyć w nadchodzącym roku na pomyślność. Z okazji świąt warzone jest piwo świąteczne i oczywiście piecze się ciasteczka – w niektórych domach przestrzega się zasady, że powinno być ich co najmniej siedem rodzajów. Przetrwał także zwyczaj wystawiania przez dzieci owsianki dla nisse – gnoma, który opiekuje się farmą lub domem.


Lucia_in_Vaxholm’s_church photo Bengd Nyman

Sauna w Wigilię
W Finlandii Święta Bożego Narodzenia (po fińsku „Joulu”) traktowane są bardzo wyjątkowo. Jak powszechnie wiadomo, Finlandia jest ojczyzną Św. Mikołaja, na którego mówi się tam Joulupukki, a jego siedziba znajduje się niedaleko Rovaniemi.
Tradycyjnie w samą Wigilię (Jouluaatto), jeszcze przed południem, Finowie odwiedzają saunę, by wieczorem cieszyć się czasem spędzonym w wśród przyjaciół.
W Turku, w dzień Bożego Narodzenia o godzinie 12:00 ogłaszana jest Bożonarodzeniowa Deklaracja Pokoju, co stanowi jedną z najstarszych tradycji fińskiego Joulu. W obecności kilku tysięcy mieszkańców i turystów odbywa się publiczne odczytanie pochodzącego z 1827 r. tekstu deklaracji przypominającej o zbliżającej się pamiątce narodzin Zbawiciela i nawołującej do godnego ich powitania, tudzież zaniechania wszelkich waśni.
Adwent i Święta Bożego Narodzenia (Jul) również w Norwegii mają szczególną oprawę. Czas do Wigilii odmierzają kalendarze adwentowe, zaś w całym kraju, podobnie jak w pozostałych krajach nordyckich żywa jest tradycja jarmarków bożonarodzeniowych (julemarked) na świeżym powietrzu, gdzie wszyscy z przyjemnością rozgrzewają się tradycyjnym skandynawskim gløgg’iem – korzennym napojem z grzanego czerwonego wina z ziołami, rodzynkami i migdałami.

Zimowa Skandynawia: muzyka na żywo, grzane wino i świąteczne jarmarki
Skandynawowie kochają światło i posiadają wspaniałe tradycje świąt z nim związanych. Dlatego podróż do Szwecji, a zwłaszcza jej południowej części – Skanii, to wycieczka do krainy światła. Grudzień w Skanii jest czasem świątecznych jarmarków, z których na szczególną uwagę zasługują te organizowane Malmö i Lund, gdzie ulice mienią się feerią świetlistych girland, ozdób i przystrojonych ogromnych, błyszczących choinek. Kawiarnie wabią zapachem świeżej kawy i cynamonowych ciasteczek, restauracje zapraszają na świąteczne przysmaki, w miastach odbywają się liczne wystawy i koncerty.


Carl_Larsson_julbord_1904

Okres okołoświąteczny obfituje w różnorodne jarmarki i wydarzenia również w sąsiedniej Danii, gdzie najbardziej widowiskowe są atrakcje Kopenhagi (w tym magiczna atmosfera parku Tivoli i nabrzeża Nyhavn) i Aarhus w północnej Jutlandii.

Do najpopularniejszych jarmarków bożonarodzeniowych w Norwegii należy m.in. ten przed Ratuszem i w muzeum kultury narodowej Norsk Folkemuseum w Oslo, czy jarmark w twierdzy Frederiksten w Halden. Ciekawą tradycję ma Bergen, gdzie w czasie Adwentu powstaje największe na świecie miasto wykonane w całości z… piernika!

Related News

Comments are closed

© 2014-2018 TURYSTYKA24

Close