„Cicha noc! Święta noc!”: pieśń z Salzburga podbija świat

Kolęda „Cicha noc! Święta noc!” zabrzmiała po raz pierwszy w nocy 24 grudnia 1818 roku w kaplicy Oberndorf koło Salzburga. Dzisiaj, prawie 200 lat później, świąteczna piosenka jest nieodzowną częścią obchodów świąt Bożego Narodzenia, podobnie jak świąteczne wypieki i prezenty.

Już przy pierwszych dźwiękach tej skromnej piosenki, daje się poczuć bożonarodzeniową atmosferę. W poszukiwaniu śladów genezy tej klasycznej kolędy, szybko pojawia się miasto Salzburg, gdzie urodził się Joseph Mohr, autor tekstu kolędy.

W pierwszej połowie XIX wieku w Salzburgu powstała piosenka, której melodia i słowa przez dziesięciolecia i stulecia poruszały serca ludzi na całym świecie i stały się nieśmiertelne: kolęda „Cicha noc! Święta noc!”, będąca kompozycją nauczyciela Franza Xavera Grubera z tekstem księdza Josepha Mohra. Od tego czasu ta prosta, kontemplacyjna pieśń z Salzburga (tekst pochodzi z 1816 roku, melodia zaś z 1818 roku) jest śpiewana w ponad 300 językach, m.in. także w języku jawajskim, samoańskim i zulu!

Rok jubileuszowy 2018

W 2018 roku miasto Salzburg upamiętniło narodziny kolędy specjalną wystawą pt. „Cicha noc 200 – Historia. Przesłanie. Teraźniejszość” w muzeum Salzburg Museum. Salzburg Museum oraz osiem innych miejsc i muzeów jest częścią zdecentralizowanej wystawy kraju związkowego Ziemi Salzburskiej, która odbywa się od 29 września 2018 roku do 2 lutego 2019 roku.

Joseph Mohr: Od nieślubnego dziecka do błogosławionego kapłana

Josephus Franciscus Mohr urodził się 11 grudnia 1792 roku, jako nieślubne dziecko hafciarki, Anny Schoiber i dezertera, Josepha Mohra, w Salzburgu. Zgodnie z ówczesnym prawem dziecko otrzymało imię ojca. W księgach kościelnych można znaleźć potwierdzenie chrztu w katedrze w Salzburgu, natomiast miejsca narodzin nie można już ustalić z całą pewnością. Według ręcznie sporządzonego protokołu spisu ludności z 1794 roku on i jego matka mieszkali w tamtym czasie w domu przy Steingasse 31.

Narodziny nieśmiertelnej piosenki

Wokół genezy kolędy narodziło się wiele romantycznych, i niekiedy nieprawdopodobnych, historii. Obecnie wiadomo, że Mohr napisał tekst już w 1816 roku będąc w Mariapfarr. Ponadto z całą pewnością udało się potwierdzić fakt, że organy w kościele parafialnym pw. św. Mikołaja w Oberndorf w czasie obchodów świąt Bożego Narodzenia w 1818 roku nie funkcjonowały. Nauczyciel i organista Gruber skomponowali, jako oprawę muzyczną pasterki 24 grudnia prostą melodię na dwa głosy solowe i chór, która została wykonana podczas Wigilii Bożego Narodzenia 1818 roku. Premierowe wykonanie miało miejsce w nieistniejącym już kościele parafialnym. Gruber zaśpiewał partie basowe, Mohr natomiast partie tenorowe i akompaniował wokalowi na gitarze.

Franz Xaver Gruber: nauczyciel i muzyczny geniusz

Również Franz Xaver Gruber pochodził z bardzo prostej rodziny. Urodził się 25 listopada 1787 roku w Steinpointsölde/Unterweizberg zu Hochburg w Górnej Austrii (około 44 km na północ od Salzburga), jako piąte z sześciorga dzieci miejscowego tkacza lnu. Już we wczesnych latach życia ujawnił się jego talent muzyczny, który – najpierw wbrew woli ojca – był rozwijany z pomocą miejskiego organisty parafialnego Georga Hartdoblera. Gruber zdecydował się zostać nauczycielem i w 1807 roku przybył, jako pedagog do Arnsdorf w regionie Flachgau w Ziemi Salzburskiej, gdzie (jak później również w pobliskim Oberndorfie) dodatkowo sprawował funkcję kościelnego i organisty. W 1817 roku w Oberndorfie nawiązała się przyjaźń z Josephem Moherem. 24 grudnia 1818 roku Mohr przekazał Gruberowi napisany przez siebie tekst kolędy z prośbą, aby ten skomponował do niego odpowiednią muzykę – reszta historii jest znana.

Miejsca związane z historią kolędy „Cicha noc! Święta noc!”

Salzburg – w Salzburg Museum znajduje się oryginalny rękopis kolędy „Cicha noc! Święta noc!”. Zatytułowana jest tu jako „Bożonarodzeniowa pieść kościelna na sopran i alt…”. W katedrze w Salzburgu znajduje się chrzcielnica, w której oprócz Mohra został ochrzczony także W. A. Mozart.

Arnsdorf – w muzeum Franza-Xavera-Grubera na piętrze szkoły, w której mieszkał Gruber pokoje są częściowo wyposażone w przedmioty i oryginalne meble. To tutaj, w wiejskim kościele Gruber pełnił funkcję organisty. W Arnsdorf znajduje się również sanktuarium „Maria im Mösl”, do którego do dzisiaj nowo wybrany arcybiskup salzburski ma w zwyczaju pieszo wędrować.

Oberndorf – w miejscu dawnego kościoła św. Mikołaja, gdzie w 1818 roku kolęda zabrzmiała po raz pierwszy, znajduje się teraz kaplica „Cichej Nocy”. Na elewacji domu kościelnego (w mieszkaniu Mohra) zawieszona została tablica upamiętniająca. 19 listopada 2016 roku otwarto nowe muzeum kolędy „Cicha noc! Święta noc!”. W dawnej plebanii obok pamiątkowej kaplicy zwiedzający mogą dowiedzieć się więcej na temat tej kolędy i jej historii. W okresie przedświątecznym od 50 lat działa tutaj również specjalny urząd pocztowy – Poczta Cichej Nocy.

Hallein – w dawnym domu Grubera mieści się muzeum „Cichej Nocy” z osobistymi pamiątkami i gitarą Mohra.

Hintersee – dla upamiętnienia wieloletniej działalności Mohra w 2016 roku wybudowana została kaplica pamięci Josepha Mohra.

Wagrain im Pongau – Joseph Mohr pracował tu jako wikariusz parafialny od 1837 r. do śmierci w 1848 r.

Mariapfarr im Lungau – Mariapfarr to miejsce narodzin ojca Mohra: to tutaj znajduje się dom, w którym się urodził. Na miejscowym pomniku żołnierzy poległych zawieszona została również tablica pamiątkowa, na której widnieje m.in. nazwisko Mohra. W 1816 roku Joseph napisał tutaj tekst do „Cichej Nocy”. W 2016 roku, po dwuletniej renowacji konsekrowano kościół i ołtarz Kościoła parafialnego pw. Najświętszej Maryi Panny.

Więcej na: https://www.austria.info/pl

Fot.: www.austria.info/pl

Related News

Comments are closed

© 2014-2018 TURYSTYKA24